|
Weet u waar uw natuursteen vandaan komt?
Of onder welke omstandigheden het natuursteen wordt gewonnen en verwerkt in het land van herkomst? De markt voor natuursteen is groeiende, zowel in Nederland als internationaal. De grote variatie in kleuren en de kwaliteit van het materiaal spreken aan. Toch is er een minder aantrekkelijke kant. De groeiende vraag naar natuursteen wordt vooral voldaan door een groeiende productie in landen als India en China. Nieuwsberichten over kinderarbeid, natuurvervuiling en onderbetaling in verschillende productieketens in deze landen zijn met regelmaat terug te vinden in de media. Is er een link tussen genoemde misstanden en de natuursteenketen en, zo ja, welke? De natuursteensector in Nederland is op zoek gegaan naar het antwoord op deze vragen en naar een passende reactie. Lees hoe ook u een (natuur)steentje kunt bijdragen.
In 2006 is de Werkgroep Duurzame Natuursteen opgezet door de Landelijke India Werkgroep en Stichting Natuur en Milieu om de dialoog met belanghebbenden in de natuursteensector aan te gaan. In nauwe samenwerking met het bedrijfsleven en aanverwante organisaties wordt gezocht naar handelingsperspectieven om missstanden bij de winning en verwerking van natuursteen aan te pakken. De werkgroep bestaat uit o.a.: Landelijke India Werkgroep, FNV, Vereniging COS Nederland, , Algemene Nederlandse Bond van Natuursteenbedrijven, Vereniging van Nederlandse Natuursteen Importeurs, Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen en CREM BV.
Wat zijn de problemen?
De afgelopen jaren is de aandacht voor duurzaamheid bij natuursteenwinning en -verwerking toegenomen. Alhoewel er ook in Europese groeves niet altijd volgens de internationale maatstaven en met voldoende respect voor mens en milieu wordt gewerkt, gaat de aandacht toch met name uit naar productie in Azië, Afrika en Latijns Amerika. Verreweg de grootste spelers daar zijn China en India. Hierbij kunt u denken aan illegale natuursteenwinning in beschermde natuurgebieden, gevaarlijke werkomstandigheden, kinderarbeid, milieuvervuiling door onverantwoorde verwerking van afvalstoffen, lage lonen en gedwongen arbeid door schuldenlasten. Niet overal en altijd en niet overal in dezelfde mate. Wel aanzienlijk genoeg voor de sector in Nederland om de handen ineen te slaan en deel te nemen in de Werkgroep Duurzame Natuursteen.
Hoe kunt u uw steentje bijdragen?
Natuursteenketens zijn vaak complex en lang. Van mijnwerkers in de groeve tot en met de (her)gebruikers. Daarnaast spelen overheden, maatschappelijke organisaties, vakbonden en financieringsinstellingen een rol. Bij veel spelers in de keten ontbreekt het aan bewustzijn als het gaat om mogelijke sociale en ecologische misstanden. Partijen verwachten niet dat de door hen gekochte natuursteen onder problematische omstandigheden kan zijn geproduceerd. Naast bewustwording, ontbreekt het ook vaak aan handelingsperspectief: wat kunnen ze concreet doen om een bijdrage aan verduurzaming te leveren? Hoe verder weg van de groeve, hoe lastiger het vaak is om ècht invloed uit te oefenen op het productieproces.
Toch liggen er kansen genoeg:
Laat u informeren
Zo kunnen importeurs bij de verkopende partij nagaan wat de omstandigheden zijn waaronder de ingekochte steen wordt geproduceerd. Gedreven inkopers uit Nederland (en andere landen) kaarten steeds vaker de problematiek aan bij hun leveranciers, die op hun beurt proberen verbeteringen door te voeren. Maatschappelijke organisaties en vakbonden in de productielanden kunnen een bijdrage leveren als het gaat om aanvullende informatie en verificatie van de verkregen gegevens. Importeurs zijn tenslotte niet in de gelegenheid iedere order persoonlijk te controleren qua productieproces.
Stel vragen
Ook voor afnemers is een rol weggelegd. Zij kunnen bijvoorbeeld vragen stellen aan de importeur of winkel waar het product wordt gekocht: “Wat wordt gedaan om ervoor te zorgen dat de ingekochte natuursteen juist is geproduceerd?”
Belangrijk is om samen – met zowel partijen hier als daar – de weg naar juistere natuursteen in te slaan!
Wat is dan juist geproduceerde natuursteen?
In principe gaat het erom dat respect wordt getoond voor de mensen en het milieu bij de winning en verwerking en dat geldende (inter)nationale afspraken op dit gebied worden nageleefd. Zo bestaan voor arbeidsomstandigheden de internationale eisen van de International Labour Organization (de ILO). Deze schrijven onder meer voor op welke leeftijd kinderen mogen gaan werken en dat een werkplaats veilig moet zijn. Daarnaast is ook het economische aspect belangrijk. Een leverancier moet genoeg verdienen om zijn productie draaiende te kunnen houden. De groeiende markt en toenemende concurrentie in productielanden voeren de druk op de productieomstandigheden in de ketens nog verder op doordat onderhandeling over de prijs op grote schaal plaatsvindt. Maar een juiste prijs is belangrijk om goede productieomstandigheden te kunnen creëren! Een product dat economisch rendabel en ecologisch en sociaal gezien aanvaardbaar is geproduceerd – in eerste instantie voor de huidige generatie, maar ook zonder de kansen voor toekomstige generaties in de weegschaal te leggen – wordt duurzaam genoemd. In de praktijk blijken de economische, ecologische en sociale kanten van een product onderling verstrengeld te zijn. Zo leveren gemotiveerde arbeiders een hogere output en is toekomstige productie beter gegarandeerd als met een schaarse bron als water zorgvuldig wordt omgegaan.
Gedragscode
Moet u natuursteen dan maar boycotten? Dat is zeker niet de oplossing. De groeiende vraag kan landen in ontwikkeling juist een duw in de goede richting geven, bijvoorbeeld meer geld voor zaken als onderwijs en gezondheidszorg. Ook blijkt dat overleg met leveranciers over duurzaamheidkwesties zijn vruchten afwerpt. In nieuwe fabrieken wordt vaak gewerkt onder veel betere arbeidsomstandigheden. Met dit in het achterhoofd is de Werkgroep Duurzame Natuursteen aan de slag gegaan. Niet in de laatste plaats omdat spelers hier zich mede verantwoordelijk voelen voor productieomstandigheden daar, de zogeheten ketenverantwoordelijkheid. Eén van de resultaten van de Werkgroep is een gedragscode voor de natuursteensector die is gebaseerd op normen voor duurzame natuursteen en die ingaat op de volgende onderwerpen:
• Wet-en regelgeving (waaronder kort iets over naleving (inter)nationale afspraken en wetten, vergunningen, belastingen, royalties, corruptie en omkoping)
• Relatie met de omgeving (waaronder kort iets over relatie met belanghebbenden, ketenverantwoordelijkheid, multi-stakeholder benadering, transparantie)
• Beleid (waaronder kort iets over sociaal en milieubeleid)
• Kinderarbeid
• Schuldarbeid
• Discriminatie
• Vrijheid van vereniging
• Arbeidsomstandigheden (waaronder kort iets over contract, lonen, werkuren, veiligheid, scholing en huisvesting)
• Water (waaronder kort iets over impact op grond- en oppervlaktewater en waterrecycling)
• Vervuiling (waaronder kort iets over emissies naar water,lucht, afval)
• Omgeving (waaronder kort iets over materiaalefficiëntie, lawaai, horizonvervuiling)
• Biodiversiteit (waaronder kort iets over bescherming en rehabilitatie na uitputting)
Het proces (aan de slag met de gedragscode)
Vanaf morgen alle natuursteen duurzaam geproduceerd? Dit is niet realistisch. Met de gedragscode in de hand wil de Werkgroep Duurzame Natuursteen het proces ingaan waarmee verduurzaming van de keten wordt bereikt. Belangrijk hierbij is de samenwerking met de ketenpartners in de productielanden. Om samen een realistisch tijdspad op te stellen. Om samen de meest prangende zaken zo snel mogelijk op orde te krijgen. Om samen met lokale maatschappelijke organisaties en vakbonden een goed systeem op te zetten zodat verbeteringen te verifiëren zijn.
De Werkgroep Duurzame Natuursteen wil het draagvlak voor de gedragscode verbreden om zo toe te werken naar verankering van de gedragscode in de natuursteenketens. Zowel in Nederland bij inkopers, handelaren en afnemers als in overige westerse landen die natuursteen inkopen. En zowel in de inkopende als in de productielanden. Dus met elkaar èn voor elkaar op weg!
Initiatief voor duurzame handel
Het Initiatief Duurzame Handel (IDH) is in 2008 van start gegaan en heeft als doel de internationale handels- en productieketens duurzamer te maken.
De kracht van het IDH is dat het per sector ondernemende allianties vormt tussen bedrijfsleven, vakbonden, overheid en NGO´s. Het IDH ondersteunt de partijen bij het opstarten van sectorale verbeterprogramma's. De focus ligt op het verbeteren van arbeidsomstandigheden en milieuaspecten in ontwikkelingslanden.
IDH zoekt voor haar programma's actief naar samenwerking met andere keteninitiatieven zowel in Nederland als daarbuiten. IDH fungeert als katalysator: koplopers in het bedrijfsleven kunnen sneller vooruit en volgers worden over de drempel getrokken.
De sectoren hout- en bosproducten, soja, natuursteen, cacao, thee, toerisme, vis en katoen hebben zich al aangesloten bij IDH. Nog vele andere sectoren zullen volgen. Het totaalbudget van IDH voor ketenverduurzaming in verschillende sectoren is € 60 miljoen voor de periode 2008-2013.
Het IDH is een uitvloeisel van het Akkoord van Schokland dat op 30 juni 2007 werd ondertekend door het bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties en verschillende ministeries waaronder het Ministerie van Ontwikkelingssamenwerking. Met het verduurzamen van ketens wil IDH bijdragen aan de Millenniumdoelen voor armoedebestrijding (1), duurzame leefomgeving (7) en eerlijke handel (8).
Natuursteen verbeterprogramma
Het verbeterprogramma voor natuursteen moet concrete verbeteringen realiseren in de winning en verwerking van natuursteen, op sociaal, ecologisch en economisch terrein. Dit wordt gedaan door de pilot-aanpak van de Werkgroep Duurzame Natuursteen (WGDN) naar een hoger niveau te tillen. Beleidsontwikkeling voor de implementatie en verificatie van de WGDN gedragscode, alsmede het creëren van draagvlak voor duurzame natuursteen in Nederland en Europa zijn als subdoelen geformuleerd.
Terug >>
|
